SaaS Là Gì? Phần Mềm Dạng Dịch Vụ Dễ Hiểu Cho Người Mới

SaaS Là Gì? Phần Mềm Dạng Dịch Vụ Dễ Hiểu Cho Người Mới
SaaS Là Gì? Phần Mềm Dạng Dịch Vụ Dễ Hiểu Cho Người Mới

SaaS là gì mà dạo này ai tư vấn phần mềm cũng nhắc tới? Tuần trước một anh khách gọi điện hỏi chúng tôi đúng câu này. Anh đang định mua phần mềm quản lý kho cho cửa hàng nhỏ. Nhân viên bán hàng cứ khuyên dùng bản SaaS thay vì bản cài máy truyền thống. Nhưng không ai giải thích rõ khác nhau ở đâu.

Câu chuyện này chúng tôi gặp không dưới chục lần mỗi tháng. Người đọc phổ thông, không rành kỹ thuật, nghe tên gọi tiếng Anh là ngại hỏi lại cho rõ. Bài này chúng tôi viết đúng như cách vẫn giải thích cho khách: dễ hiểu, có ví dụ thật, không màu mè thuật ngữ.

SaaS Là Gì Và Khác Gì Với Phần Mềm Truyền Thống

SaaS Là Gì Và Khác Gì Với Phần Mềm Truyền Thống
SaaS Là Gì Và Khác Gì Với Phần Mềm Truyền Thống

SaaS là viết tắt của Software as a Service, nói dễ hiểu là phần mềm dạng dịch vụ. Thay vì mua đĩa cài hay tải file cài đặt về máy, bạn mở trình duyệt, đăng nhập tài khoản là dùng được ngay. Dữ liệu và phần mềm đều nằm trên máy chủ của nhà cung cấp, không nằm trên ổ cứng máy bạn.

Ví dụ gần gũi nhất chúng tôi hay lấy ra giải thích là bộ Microsoft 365. Ngày trước mua Office là mua đứt một bản, cài trên đúng một máy, hết hạn bản quyền là phải mua lại. Giờ dùng bản SaaS, bạn trả phí theo tháng hoặc theo năm. Đăng nhập được trên nhiều máy, cập nhật tính năng mới tự động, không phải tự tải bản vá về cài.

Khác biệt cốt lõi nằm ở chỗ ai lo phần vận hành phía sau. Phần mềm truyền thống, việc cài đặt, sao lưu, vá lỗi bảo mật là chuyện của người dùng hoặc phòng IT công ty. Với SaaS, nhà cung cấp gánh gần hết phần đó. Bạn chỉ việc mở ra dùng, giống như thuê nhà có sẵn nội thất thay vì tự đi mua từng món về lắp ráp.

Có một điểm hay bị hiểu nhầm. Web chạy trên trình duyệt chưa chắc đã là SaaS đúng nghĩa. Một trang quản trị nội bộ công ty tự dựng, tự thuê server, tự vá lỗi, vẫn không tính là SaaS. SaaS bắt buộc phải do bên thứ ba vận hành, cung cấp dưới dạng thuê bao. Nhiều khách hàng dùng chung một hạ tầng cùng lúc.

Trong công việc văn phòng, SaaS xuất hiện dày đặc hơn bạn nghĩ. Phần mềm email như Outlook bản đám mây cũng chạy theo mô hình này. Phần mềm họp trực tuyến, hay công cụ quản lý công việc nhóm cũng vậy. Ngay cả phần mềm kế toán nhỏ cho hộ kinh doanh giờ cũng chuyển dần sang SaaS. Chủ tiệm đâu có thời gian ngồi cài đặt hay backup dữ liệu thủ công.

Chọn sai nền tảng SaaS ảnh hưởng lâu dài tới cách vận hành của công ty. Vì vậy, tiêu chí kỹ thuật khi chọn lựa quan trọng không kém tính năng phần mềm. Chúng tôi từng viết khá kỹ về tiêu chí chọn nền tảng phần mềm phù hợp. Bạn có thể xem thêm nếu đang đứng trước nhiều lựa chọn nhà cung cấp.

Lợi Ích Của SaaS Đối Với Người Dùng Không Chuyên Kỹ Thuật

Lợi Ích Của SaaS Đối Với Người Dùng Không Chuyên Kỹ Thuật
Lợi Ích Của SaaS Đối Với Người Dùng Không Chuyên Kỹ Thuật

Cái lợi đầu tiên là không phải tự mày mò cài đặt. Đây cũng là lý do SaaS phổ biến với người không rành kỹ thuật. Bạn không cần biết cấu hình server, không cần hiểu database chạy ra sao. Đăng ký tài khoản, xác nhận email, vào giao diện là dùng được, y như mở ứng dụng ngân hàng trên điện thoại.

Chúng tôi từng hỗ trợ một văn phòng nhỏ chuyển từ phần mềm kế toán cài máy sang bản SaaS. Cả quá trình setup chưa tới một buổi sáng. Không cần kỹ thuật viên ngồi cấu hình cả tuần như hồi trước, cũng không phải cài lại từng máy trong văn phòng.

Thiết bị cũng không còn là rào cản. Đăng nhập trên laptop công ty buổi sáng, tối về mở điện thoại xem tiếp báo cáo, dữ liệu vẫn đồng bộ. Không cần copy file qua lại bằng USB như thời phần mềm cài máy, cũng không sợ quên mang laptop là mất việc.

Làm việc nhóm cũng dễ thở hơn hẳn. Cả phòng cùng mở một file trên nền tảng SaaS, sửa cùng lúc. Không còn cảnh gửi qua gửi lại email rồi lẫn lộn bản nào mới nhất. Với đội ngũ làm từ xa, đây gần như là điều kiện bắt buộc chứ không còn là lựa chọn thêm.

Nhiều chủ shop nhỏ cũng chọn nền tảng SaaS dựng sẵn để mở gian hàng online cho nhanh, đỡ tốn công lập trình. Nhưng khi sản phẩm đã ổn định và lượng khách tăng đều, mọi chuyện khác đi. Tự thiết kế shop online riêng theo đúng bộ nhận diện thương hiệu lại là bước đáng cân nhắc. Nền tảng dựng sẵn sẽ giới hạn dần, khi bạn muốn tùy biến sâu hơn.

Về chi phí, SaaS thường nhẹ gánh hơn ở giai đoạn đầu. Bạn trả một khoản nhỏ hằng tháng thay vì bỏ một cục tiền lớn mua bản quyền vĩnh viễn. Cũng đỡ luôn khoản chi phí mua máy chủ riêng. Với văn phòng nhỏ mới mở, ngân sách còn eo hẹp, đây là điểm cộng khá rõ ràng.

Những Lưu Ý Khi Sử Dụng Dịch Vụ SaaS

Những Lưu Ý Khi Sử Dụng Dịch Vụ SaaS
Những Lưu Ý Khi Sử Dụng Dịch Vụ SaaS

Không phải cứ SaaS là tốt tuyệt đối trong mọi trường hợp. Có vài điểm chúng tôi luôn nhắc khách cân nhắc trước khi chuyển hẳn sang dùng. Để tránh việc dùng nửa chừng rồi gặp trục trặc không đáng có.

  • Mạng chập chờn là dùng chập chờn theo. SaaS chạy qua internet, mất mạng vài phút là gián đoạn công việc. Phần mềm cài máy vẫn mở được lúc rớt mạng.
  • Dữ liệu công ty nằm trên máy chủ của nhà cung cấp, không phải trên ổ cứng của bạn. Chọn đơn vị không rõ nguồn gốc, không có chính sách bảo mật rõ ràng là rủi ro thật, không phải chuyện xa vời.
  • Thuê bao kéo dài nhiều năm, cộng dồn lại đôi khi còn tốn hơn mua đứt một lần. Cần ngồi tính lại bài toán chi phí theo thời gian dùng thực tế, thay vì chỉ nhìn con số trả hằng tháng.

Sai lầm chúng tôi hay thấy nhất là ký hợp đồng SaaS mà không đọc kỹ điều khoản xuất dữ liệu khi ngừng dùng. Có nơi cho tải dữ liệu về file Excel dễ dàng. Có nơi khóa luôn không cho lấy ra, chuyển sang nhà cung cấp khác coi như làm lại từ đầu.

Một điểm khác cũng đáng lưu tâm là bảo mật tài khoản đăng nhập. SaaS dùng chung một điểm truy cập online, ai có mật khẩu cũng vào được từ bất cứ đâu. Bật xác thực hai lớp là việc nhỏ nhưng chúng tôi khuyên nên làm ngay từ ngày đầu, đừng đợi có sự cố mới lo.

Mẹo của chúng tôi là trước khi đăng ký, cứ hỏi thẳng bộ phận hỗ trợ về việc xuất dữ liệu. Hỏi thêm về độ ổn định uptime, đơn vị uy tín sẽ trả lời rõ ràng ngay, không vòng vo né tránh.

Nếu doanh nghiệp bạn đang dùng song song nhiều phần mềm SaaS khác nhau, mọi chuyện phức tạp hơn một chút. Giữ cho hệ thống nội bộ chạy trơn tru cũng là một bài toán riêng. Chúng tôi có bài chia sẻ kỹ hơn về vận hành phần mềm nội bộ trơn tru hơn. Bài đó hữu ích khi phải tích hợp nhiều công cụ cùng lúc, đáng đọc nếu bạn đang phụ trách mảng này.

Có Nên Chuyển Sang Dùng SaaS Ngay Bây Giờ Không?

Có Nên Chuyển Sang Dùng SaaS Ngay Bây Giờ Không?
Có Nên Chuyển Sang Dùng SaaS Ngay Bây Giờ Không?

Quay lại câu hỏi của anh khách hôm trước, chúng tôi trả lời ngắn gọn. Nếu cửa hàng còn nhỏ, ngân sách chưa nhiều, cứ chọn bản SaaS mà dùng trước. Nhất là khi chưa có ai rành kỹ thuật để lo bảo trì. Đừng để cái tên tiếng Anh làm bạn ngại, bản chất chỉ là thuê phần mềm dùng thay vì mua đứt.

Việc cần làm thật sự là ngồi liệt kê nhu cầu của mình. Sau đó thử bản dùng miễn phí của một vài nhà cung cấp uy tín, trước khi trả tiền cả năm. Nếu sau này muốn tìm hiểu thêm khái niệm phần mềm khác, chúng tôi cũng có bài viết dành cho bạn. Bài đó giải thích về khái niệm middleware trong phần mềm doanh nghiệp, hay đi kèm khi bàn chuyện tích hợp hệ thống.